Szkoła Podstawowa nr 27 w Toruniu

Życiorys Marii Znamierowskiej – Prüfferowej

Dzieciństwo–młodość–dojrzałość–nauka
Przyszła pani profesor urodziła się w 13 maja 1898 r. w miasteczku Kibarty na ówczesnej granicy rosyjskiej z Prusami. Od dzieciństwa cechowała ją otwartość i chęć poznawania świata, oraz łatwość nauki języków obcych. Egzamin maturalny zdała podczas pierwszej wojny światowej. Od października 1915 r. przebywała wśród Polaków w Kijowie na Ukrainie, tu też brała udział w wykładach Wyższych Kursów Żeńskich na Wydziale Filologicznym oraz w polskim Kolegium Uniwersyteckim. Studia podjęła w 1920 r. w Wilnie na Uniwersytecie Stefana Batorego. Początkowo studiowała na Wydziale Humanistycznym, po roku Matematyczno-Przyrodniczym. Jednakże jej zainteresowania przerodzone w życiową pasję skierowały się w stronę badań kultury ludu polskiego. W 1926 r. rozpoczęła studia z dziedziny etnologii zakończone napisaniem niewielkiej książki o rybakach i ich pracy na jeziorach trockich znajdujących się niedaleko Wilna. W tym czasie wyszła za mąż za przyrodnika, profesora Jana Prüffera.
Praca z dziećmi
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, jesienią 1918 r. młoda pani Maria zamieszkała w Warszawie. W podwarszawskim Pruszkowie, w powojennym, szczególnie trudnym czasie opiekowała się dziećmi w ochronce, założonej przez Janusza Korczaka. „Mamusiu! Znowu obracam się w sferze cudnych ludzi: pani Maryna Falska, Dom Sierot pana Korczaka, panna Czapska (...) i inni”– napisała w liście w 1919 r. Fascynacja i szacunek do postaci autora „Króla Maciusia Pierwszego” przetrwały u pani profesor przez całe życie.
Z Wilna do Torunia
Już w czasie studiów Maria Znamierowska-Prüfferowa podjęła pracę w przyuniwersyteckim muzeum etnograficznym. Wiele podróżowała po Europie, aby poznać muzea w innych krajach. W 1939 r. nadano jej tytuł doktorski. Oprócz pracy w muzeum zajmowała się również popularyzacją ochrony zabytków etnograficznych: prowadziła pogadanki w szkołach wiejskich, na uniwersytetach ludowych i w Polskim Radiu. Po zakończeniu II wojny światowej przyjechała wraz z mężem do Torunia podejmując pracę na nowo tworzącym się Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Mąż pani Marii był jednym z założycieli toruńskiego uniwersytetu.
Wśród rybaków i flisaków
Życie i zajęcia ludzi związanych z wodą interesowały panią Marię szczególnie. W swej pasji badawczej nawiązywała kontakty z rybakami od wybrzeża morza Bałtyckiego, przez pojezierza, po mieszkańców dolin rzek. Przyjmowano ją życzliwie, ukazując ciężką pracę rybaka, stopniowo już odchodzącą w przeszłość. Pani profesor notowała, fotografowała, zbierała eksponaty dla muzeum. Cześć swych zainteresowań kierowała ku dzieciom, ich życiu, nauce, pracy, zabawie i zabawkom.
Najpierw człowiek, dopiero później badacz
„Jeszcze Pani nie znam ale już się cieszę, że będziemy razem współpracować” powiedziała pani profesor do młodej pracownicy rozpoczynającej dopiero pracę w Muzeum Etnograficznym. Owa otwartość, życzliwość oraz wiara w dobroć człowieka cechowały panią Marię przez całe życie, pozwalały jej na nawiązywanie bliskich, serdecznych kontaktów ze wszystkimi, a przede wszystkim otwieranie swych domostw przez badanych przez nią mieszkańców wsi.
Autorka artykułów i książek
Pani profesor napisała ponad 130 artykułów i książek. Najchętniej pisała o życiu i pracy rybaków i flisaków, ale również o ich dzieciach. Wśród jej prac możemy odnaleźć te poświecone muzeom, folklorowi, sztuce, budownictwa ludowemu.
Wielki autorytet
W 1955 r. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej został nadany tytuł profesora. Była wielkim autorytetem w dziedzinie etnografii i muzealnictwa w kraju i zagranicą. Pracowała w Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Uczestniczyła w prestiżowych gremiach m.in. w Zespole Doradczym przy Ministerstwie Kultury i Sztuki. Po przejściu na emeryturę właściwie nigdy nie zakończyła pracy zawodowej i społecznej, wspierała swym doświadczeniem i wiedzą młodszych Kolegów.
Założycielka Muzeum Etnograficznego
Od początku pobytu w Toruniu marzeniem pani profesor było utworzenie samodzielnego, nowoczesnego Muzeum Etnograficznego z oryginalnymi zagrodami wiejskimi tworzącymi tradycyjną wieś. W 1953 r. uzyskała zgodę władz, a już 1 stycznia 1959 r. otwarto muzeum, którym kierowała do 1972 r. Pozostawiła swoim następcom ok. 14 tys. zbiorów etnograficznych z terenów całej, a szczególnie północnej Polski, w tym najbogatszą w ówczesnym okresie kolekcję rybołówstwa tradycyjnego o charakterze ogólnopolskim oraz skansen.
Pani profesor w Kaszczorku
Wkrótce po przybyciu do Torunia, w 1946 r. pani Maria rozpoczęła prace badawcze w Kaszczorku. Bardzo go polubiła, a z mieszkańcami utrzymywała bliskie, serdeczne kontakty. Zdarzało się, że była zapraszana nawet na uroczystości rodzinne.
Pani profesor w kaszczorkowskiej szkole (SP 27)
Wiadomo, że utrzymywała żywy kontakt ze szkołą w Kaszczorku. W ramach szeroko pojętej działalności edukacyjnej Muzeum pracowała tu z dziećmi. Z pewnością odwiedzała szkołę wielokrotnie, bowiem przyjaźniła się z ówczesną panią dyrektor, również przybyłą z Wilna, Anną Olechnowicz. Podobno w przepastnych magazynach muzeum znajdują się wówczas wykonane rysunki dzieci z Kaszczorka.
Muzeum w Kaszczorku
Według projektu pani profesor w Kaszczorku w miejscu niegdyś zwanym Wygodą utworzono oddział muzeum etnograficznego. W tym celu wykorzystano stojącą tu bardzo starą chatę z końca XVIII w. Dodano do niej inne budynki wiejskie przywracając charakter zagrody rolniczo-rybackiej. Poniżej zagrody zgromadzono zabytki związane z zajęciami wodnymi na Wiśle w tym unikalne mieszkalne barki rybackie. Muzeum organizuje tu dni otwarte dla zwiedzających.
Salonik pani profesor
Profesor Maria Znamierowska-Prüfferowa zmarła 20 sierpnia 1990 r. w Toruniu. Została pochowana wśród najznakomitszych torunian na cmentarzu św. Jerzego. Od 1999 r. Muzeum Etnograficzne w Toruniu nosi jej imię. W muzeum możemy zobaczyć jak, żyła i pracowała pani profesor, przeniesiono tu bowiem jej gabinet – z biurkiem, fotelami, półkami zapełnionymi książkami, fortepianem i… lalką, która dziś ma ponad 100 lat, a była towarzyszką pani profesor przez całe życie.
Prezentację postaci pani profesor Marii Znamierowskiej – Prüfferowej przygotowaliśmy w oparciu o informacje uzyskane od dyrektora Muzeum Etnograficznegp, dr H. Czachowskiego oraz kustoszek Muzeum, pani Hanny Muzalewskiej-Alexandrowicz i Teresy Okoniewskiej. Dodatkowo skorzystaliśmy ze stron internetowych:
http://www.etnomuzeum.pl/prof-maria-znamierowska-prufferowa/
http://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Znamierowska-Prüfferowa
http://ptl.info.pl/torun/?page_id=283

UZASADNIENIE

-- do góry --